Het idee blijft hardnekkig bestaan en klinkt zelfs logisch: thee bevat theïne, theïne zorgt ervoor dat je vaker moet plassen, dus zou thee meer vocht doen verliezen dan het binnenbrengt. Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze aanraden om bij elk kopje een glas water te drinken, om het maar even te «compenseren ». Bij Tisane Addict controleren we het liever eerst voordat we het herhalen. We hebben daarom de klinische onderzoeken bestudeerd die deze vraag grondig hebben onderzocht, met hun resultaten, maar ook hun beperkingen en hun financiering. Een gedetailleerd oordeel.
1. Waar komt het idee vandaan dat thee uitdroogt?
Het uitgangspunt is reëel: cafeïne, dat in thee theïne wordt genoemd maar in feite precies hetzelfde molecuul is, heeft een vochtafdrijvend effect. Het probleem zit hem in de oversimplificatie. Dit effect werd vooral waargenomen bij hoge doses cafeïne, vaak toegediend in tabletvorm, bij mensen die dit normaal gesproken niet consumeerden. Een kopje thee bestaat daarentegen bijna volledig uit water, met een matige dosis cafeïne. Door het ene zomaar op het andere toe te passen zonder te meten, is de mythe ontstaan.
2. Wat uit onderzoek blijkt, met cijfers ter ondersteuning
Ruxton & Hart, British Journal of Nutrition
21 gezonde mannen, gerandomiseerde cross-overstudie: 4 of 6 mokken van 240 ml zwarte thee met een scheutje melk (d.w.z. 168 of 252 mg cafeïne), vergeleken met dezelfde hoeveelheid water. Resultaat: geen significant verschil in de bloed- en urinewaarden voor hydratatie. Lees het onderzoek
Maughan et al., American Journal of Clinical Nutrition
72 vrijwilligers, 13 gangbare dranken getest in hoeveelheden van elk één liter. Gedurende de daaropvolgende vier uur verschilde de hoeveelheid urine die werd geproduceerd na het drinken van warme thee, ijsthee of koffie niet van die na het drinken van water. Lees het onderzoek
EFSA, advies over de veiligheid van cafeïne (2015)
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid is van mening dat een inname van maximaal 400 mg cafeïne per dag, uit alle bronnen samen, geen veiligheidsrisico vormt voor een gezonde volwassene (200 mg voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven). Bekijk de recensie
Om een duidelijk beeld te schetsen, een kleine berekening op basis van het onderzoek uit 2011: 168 mg verdeeld over 4 mokken, dat komt neer op ongeveer 42 mg cafeïne per mok zwarte thee onder de omstandigheden van het onderzoek. De 6 mokken van de groep die het meest consumeerde, bleven dus ruim onder de door de EFSA gehanteerde grenswaarde van 400 mg en hadden geen invloed op de waterbalans.
3. Waar of niet waar: 5 gangbare misvattingen onder de loep genomen
«Een kopje thee zorgt ervoor dat je meer vocht verliest dan het je oplevert.» Uit de twee genoemde proeven blijkt dat er bij de geteste hoeveelheden geen nettoverlies ten opzichte van water optreedt.
«Je moet voor elk kopje thee een glas water drinken.» Niets in deze onderzoeken rechtvaardigt deze «compensatie»: thee telt wel degelijk mee in de dagelijkse vochtinname.
«Cafeïne heeft een vochtafdrijvende werking.» Ja, maar het komt vooral bij hoge doses voor en neemt af bij regelmatige gebruikers. Bij de hoeveelheden die bij normaal theeconsumptie worden gedronken, was het in de proeven niet meetbaar.
«Groene thee leidt minder tot uitdroging dan zwarte thee.» In geen van de genoemde onderzoeken zijn deze twee met elkaar vergeleken. Wat echt verschilt, is de hoeveelheid cafeïne, afhankelijk van het theeblad, de dosering en de trektijd, en niet een eigenschap die specifiek verband houdt met de kleur van de thee.
«Kruidenthee bevat geen theïne.» Verbena, kamille, rooibos, frambozenbladeren: deze planten zijn niet afkomstig van de theestruik en bevatten geen cafeïne. De enige opmerkelijke uitzondering onder de gangbare kruidentheeën is maté, dat wel cafeïne bevat.
4. De grenzen die u moet kennen, omdat we u eerlijkheid verschuldigd zijn
Deze conclusies zijn solide, maar hebben hun beperkingen. Het onderzoek uit 2011 betrof 21 mannen in rust, in een laboratorium: men kan de resultaten niet zomaar doortrekken naar intensieve sportieve inspanning of extreme hitte. Beide onderzoeken werden bovendien gefinancierd door organisaties die banden hebben met de sector: het Tea Advisory Panel voor het eerste onderzoek en het European Hydration Institute voor het tweede. Dit maakt de onderzoeken niet ongeldig – ze zijn gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften – maar het is informatie die we u liever geven dan verzwijgen.
Tot slot betekent «droogt niet uit» niet «zonder beperkingen». Cafeïne valt nog steeds onder de richtlijnen van de EFSA, en mensen die er gevoelig voor zijn, doen er goed aan ’s avonds over te stappen op kruidenthee, zoals we in onze gids hebben uitgelegd thee of kruidenthee na de maaltijd. Voor vragen over een specifieke medische situatie dient u contact op te nemen met een zorgverlener.
Belangrijk om te onthouden
- Bij normale hoeveelheden heeft thee geen uitdrogend effect: uit twee klinische onderzoeken blijkt dat er geen verschil is met water.
- De vochtafdrijvende werking van cafeïne is reëel, maar houdt verband met hoge doses.
- EFSA-richtlijn: maximaal 400 mg cafeïne per dag voor een gezonde volwassene.
- Kruidentheeën bevatten geen theïne, behalve maté.
Veelgestelde vragen: thee en hydratatie
Telt thee mee bij de hoeveelheid water die je per dag drinkt?
Volgens de beschikbare klinische onderzoeken wel: bij de geteste hoeveelheden (tot 6 mokken per dag in het onderzoek uit 2011) vertoonde thee geen verschil met water wat betreft de hydratatiemarkers. Water blijft de standaarddrank, maar thee hoeft niet van het totaal te worden afgetrokken.
Waarom krijg je na het drinken van thee zin om te plassen?
Ten eerste omdat we net een bepaalde hoeveelheid vloeistof hebben gedronken, zoals bij een groot glas water. Uit het onderzoek uit 2016 blijkt juist dat thee over een periode van vier uur niet tot meer urineproductie leidt dan dezelfde hoeveelheid water.
Hoeveel kopjes thee mag je per dag drinken?
De officiële richtlijn heeft betrekking op cafeïne, niet op het aantal kopjes: de EFSA hanteert 400 mg per dag voor een gezonde volwassene, uit alle bronnen samen, en 200 mg tijdens de zwangerschap of borstvoeding. Het gehalte per kopje varieert afhankelijk van de theesoort, de dosering en de trektijd; daarom moet dit worden opgeteld bij de hoeveelheid cafeïne uit koffie, frisdrank en chocolade.
Veroorzaakt ijsthee meer uitdroging?
Nee: in het onderzoek uit 2016 werd ijsthee op dezelfde manier getest als warme thee, zonder verschil ten opzichte van water. Pas alleen op voor de erg zoete, industrieel geproduceerde varianten, want dat is een heel ander verhaal: zelfgemaakte ijsthee blijft de beste keuze.